In feite is isoleren niets anders dan het vertragen van de warmtestroom. Isolatie gebeurt met behulp van materialen met een kleine massadichtheid die slecht warmte geleiden. Een voorbeeld van een goede thermische isolator is stilstaande lucht. De meeste isolatiematerialen bevatten dan ook veel lucht in de vorm van luchtbellen (bijvoorbeeld schuim) Wanneer u een woning compleet wilt isoleren, zult u naast dubbele beglazing en dakisolatie ook moeten zorgen voor gevelisolatie en vloer-en bodemisolatie. Isolatiemateriaal werkt het best wanneer het goed is aangebracht en ook naden en kieren voldoende worden afgedicht. Het meeste wordt bespaard als u kiest voor materiaal met een hoge isolatiewaarde of r-waarde. Deze is afhankelijk van het soort materiaal en de dikte. De r-waarde van het isolatiemateriaal staat op de verpakking of op het materiaal zelf.
Er is veel verschillend isolatiemateriaal voorhanden. Naast kunststofschuim of pur worden ook glas- en steenwol veelvuldig toegepast. Daarnaast worden natuurlijke, milieubesparende materialen als kurk en schaapwol steeds populairder. Welk isolatiemateriaal u ook kiest, voor aal het isolatie materiaal geldt dat het niet nat mag worden, omdat het dan zijn isolerende waarde verliest.